Het verschil tussen een tinctuur en een extract uitgelegd

Bijgewerkt op 29 oktober 2026 · Leestijd 9 minuten

Kort antwoord: Een tinctuur is een vloeibaar aftreksel van een plant, meestal in alcohol of glycerine, dat je met een druppelaar doseert. Een extract is een breder begrip. Het is elke geconcentreerde vorm van een plant, als vloeistof, poeder of hars. Elke tinctuur is dus een extract. Niet elk extract is een tinctuur. Extracten zijn vaak sterker en worden aangeduid met een verhouding zoals 10:1.

In de smartshop en de drogist kom je allebei tegen: tincturen en extracten. Ze lijken op elkaar, maar ze zijn niet hetzelfde. Wie het verschil kent, kan beter kiezen en beter doseren.

In dit artikel lees je hoe tincturen en extracten gemaakt worden. Ook lees je wat getallen als 10:1 en 1:5 betekenen en hoe je de juiste vorm kiest. We sluiten af met tips om ze goed te bewaren. Bekijk ook onze tincturen.

Wat is een extract?

Een extract is een product waarin de stoffen uit een plant zijn geconcentreerd. Dat gebeurt door de plant te laten trekken in een oplosmiddel. Daarna wordt het plantmateriaal verwijderd. Soms wordt het oplosmiddel ook weer verwijderd. Wat overblijft is een geconcentreerde vorm van de plant.

Een extract kan vloeibaar zijn, maar ook een poeder, een dikke stroop of een hars. Bekende voorbeelden zijn vanille extract in de keuken en poeder extracten van paddenstoelen zoals lion’s mane of reishi.

Wat is een tinctuur?

Een tinctuur is een speciaal soort extract. Het is altijd vloeibaar. De plant trekt weken in een mengsel van alcohol en water. Soms wordt in plaats van alcohol glycerine of azijn gebruikt. Na het trekken wordt de vloeistof gezeefd. Het resultaat gaat in een donker flesje met een druppelaar.

Tincturen zijn een van de oudste manieren om kruiden te bewaren. Apothekers gebruikten ze al eeuwen voordat er pillen bestonden. Alcohol haalt veel stoffen uit de plant en houdt het product lang goed.

Het verschil in een oogopslag

Wat betekenen de getallen?

Op tincturen en extracten zie je vaak een verhouding staan. Die verhouding zegt iets over de sterkte. Het werkt anders voor tincturen en extracten.

Bij tincturen: 1:5

Bij een tinctuur staat het eerste getal voor het gewicht van de plant. Het tweede getal staat voor de hoeveelheid vloeistof. Een tinctuur 1:5 betekent dat 1 gram plant is gebruikt per 5 milliliter vloeistof. Hoe kleiner het tweede getal, hoe sterker de tinctuur.

Bij extracten: 10:1

Bij een extract wordt het omgekeerd geschreven. Een extract 10:1 betekent dat er 10 gram plant nodig was voor 1 gram extract. Het extract is dan in theorie tien keer zo geconcentreerd als de plant. Dat zegt niet alles. De kwaliteit van de plant en de methode bepalen hoeveel werkzame stof er echt in zit.

Gestandaardiseerd extract

Soms staat er een percentage op het etiket. Bijvoorbeeld 30 procent beta-glucanen bij een paddenstoelen extract. Dat heet een gestandaardiseerd extract. De fabrikant garandeert dan een vaste hoeveelheid van een bepaalde stof. Dat maakt producten beter te vergelijken.

Welke methodes bestaan er?

Wanneer kies je een tinctuur?

Een tinctuur is handig als je precies wilt doseren in kleine stapjes. Je telt gewoon druppels. Een tinctuur onder de tong neemt je lichaam vaak sneller op dan een capsule. Wil je geen alcohol? Kies dan een tinctuur op basis van glycerine.

Wanneer kies je een extract?

Een extract is handig als je een geconcentreerde vorm wilt in een capsule of poeder. Je hoeft dan geen grote hoeveelheid plant te nemen. Ook is de smaak vaak minder sterk. Een extract in poedervorm kun je door een smoothie of thee mengen.

Elke tinctuur is een extract. Niet elk extract is een tinctuur.

Zo gebruik je een tinctuur

Bewaren

Bewaar tincturen en extracten koel, droog en donker. Licht en warmte breken stoffen af. Draai de dop goed dicht. Tincturen met alcohol blijven vaak jaren goed. Tincturen met glycerine en vloeibare extracten op waterbasis zijn korter houdbaar. Let altijd op de houdbaarheidsdatum. Houd ze buiten bereik van kinderen.

Tincturen en extracten bij Smartific

In onze tincturen vind je onder meer kruiden en paddenstoelen in vloeibare vorm. Paddenstoelen extracten zoals lion’s mane en reishi vind je bij de geneeskrachtige paddenstoelen. Lees ook over de geschiedenis van tincturen.

Een korte geschiedenis

Het woord tinctuur komt van het Latijnse tinctura. Dat betekent kleuring. Al in de middeleeuwen maakten kloosters en apothekers tincturen van kruiden. Alcohol was een van de weinige manieren om plantstoffen lang te bewaren. In de negentiende eeuw stonden tincturen in elk apothekersboek. Daarna werden ze grotendeels vervangen door tabletten. Tegenwoordig zijn tincturen weer populair, vooral bij mensen die kruiden en paddenstoelen gebruiken.

Voorbeelden uit de praktijk

Bij paddenstoelen zoals reishi en chaga zie je vaak dubbele extracten. Die stoffen zitten deels in de celwand van de paddenstoel. Je hebt warm water nodig om ze vrij te maken. Bij kruiden zoals valeriaan en passiebloem zie je vaak klassieke tincturen op alcohol. Bij CBD gaat het meestal om een extract in olie. Strikt genomen is CBD olie dus geen tinctuur, al wordt het woord wel zo gebruikt.

Alcohol of glycerine?

Alcohol haalt veel verschillende stoffen uit een plant en houdt het product lang goed. Het nadeel is de smaak en het feit dat sommige mensen geen alcohol willen. Het gaat bij een paar druppels wel om een heel kleine hoeveelheid. Glycerine is zoetig en alcoholvrij. Het haalt wel minder stoffen uit een plant en is korter houdbaar. Voor kinderen, zwangeren en mensen die geen alcohol drinken is een tinctuur op glycerine een optie. Overleg bij twijfel altijd met een arts of apotheker.

Waar let je op bij het kopen?

Veelgemaakte fouten

Veel mensen nemen bij een extract dezelfde hoeveelheid als bij de gewone plant. Dat kan te veel zijn. Een 10:1 extract is veel sterker dan gedroogd kruid. Kijk altijd naar het etiket. Ook bewaren mensen flesjes vaak op een zonnige vensterbank. Daar gaan de stoffen sneller achteruit. Een kast is beter.

Zelf een tinctuur maken?

Veel mensen maken thuis een eenvoudige kruidentinctuur. Dat kan met gewone keukenkruiden zoals rozemarijn of tijm. Let wel op. Niet elke plant is veilig. Sommige planten bevatten giftige stoffen. Ook is de sterkte van een zelfgemaakte tinctuur moeilijk te bepalen. Voor kruiden met een sterke werking is een product uit de winkel met een duidelijke sterkte de veiligste keuze.

Tinctuur en extract samen gebruiken?

Het kan voorkomen dat je van dezelfde plant een tinctuur en een extract in huis hebt. Gebruik ze dan niet tegelijk. Je krijgt dan meer binnen dan je denkt. Kies een vorm en houd je aan de aanbevolen hoeveelheid. Gebruik je medicijnen? Vraag dan je apotheker of een kruid of paddenstoel daarmee samengaat.

Samengevat

Een tinctuur is een vloeibaar aftreksel, meestal op alcohol, dat je met druppels doseert. Een extract is elke geconcentreerde vorm van een plant. Kijk bij het kiezen naar de vorm, het oplosmiddel en de sterkte. Lees altijd het etiket. Begin laag. Bewaar je flesjes donker en koel. Zo haal je het meeste uit je kruiden en paddenstoelen, op een veilige manier.

Twijfel je welke vorm het beste bij je past? Neem dan contact op met onze klantenservice. We denken graag met je mee.

Kortom: let bij elke aankoop op het etiket. Daar staat hoe het product gemaakt is en hoe sterk het is. Zo weet je precies wat je in huis haalt.

Wil je verder lezen? Bekijk dan ook ons artikel over werken met geneeskrachtige kruiden.

Veelgestelde vragen over tincturen en extracten