Wild dagga (Leonotis leonurus): plant, traditie, onderzoek en wet

Bijgewerkt op 29 oktober 2026 · Leestijd 9 minuten

Kort antwoord: Wild dagga (Leonotis leonurus) is een struik uit Zuid‑Afrika uit de lipbloemenfamilie. Hij heet ook leeuwenstaart of lion’s tail. De plant wordt al eeuwen gebruikt in de traditionele geneeskunde van onder meer de Khoikhoi en Zulu. Hij bevat stoffen zoals marrubiine en leonurine. Wild dagga staat niet in de Opiumwet. Er zijn geen goedgekeurde gezondheidsclaims.

Met zijn felle oranje bloemen is wild dagga een van de meest opvallende planten van Zuid‑Afrika. In tuinen over de hele wereld wordt hij gekweekt als sierplant. Tegelijk heeft de plant een lange geschiedenis in de traditionele geneeskunde. In smartshops wordt hij verkocht als kruid voor rookmengsels en thee.

In dit artikel lees je wat wild dagga is en waar de naam vandaan komt. We bespreken hoe de plant traditioneel werd gebruikt, wat erin zit en wat onderzoek laat zien. Ook lees je wat de risico’s zijn en wat de wet zegt.

Wat is wild dagga?

Wild dagga heet officieel Leonotis leonurus. Het is een struik uit de lipbloemenfamilie, dezelfde familie als munt, salie en lavendel. De plant komt oorspronkelijk uit het zuiden van Afrika. Daar groeit hij in graslanden, langs bosranden en op rotsige hellingen. Hij kan twee tot drie meter hoog worden.

Het meest opvallend zijn de bloemen. Ze groeien in ronde kransen rond de stengel, als verdiepingen boven elkaar. Elke bloem is buisvormig en fel oranje, soms wit of geel. Zonnevogels drinken de nectar en zorgen zo voor de bestuiving. De bladeren zijn smal, getand en ruiken licht aromatisch.

Waar komt de naam vandaan?

Dagga is het Afrikaanse woord voor cannabis. Het komt van het Khoikhoi woord dachab. De naam wild dagga betekent dus zoiets als wilde wiet. Dat verwijst naar het gebruik als rookkruid. Botanisch heeft de plant niets met cannabis te maken. Hij bevat ook geen THC. De Latijnse naam Leonotis betekent leeuwenoor en leonurus leeuwenstaart. Dat verwijst naar de vorm van de bloemen.

Traditioneel gebruik

De Khoikhoi en San gebruikten wild dagga al lang voor de komst van Europeanen. Later werd de plant ook gebruikt door de Zulu, Xhosa en Sotho. In de traditionele geneeskunde werden bladeren en bloemen ingezet bij hoest, koorts, hoofdpijn en slangenbeten. Ook werd het als rookkruid gebruikt bij sociale en ceremoniële gelegenheden.

Europese kolonisten namen de plant al in de zeventiende eeuw mee naar Europa als sierplant. Tegenwoordig is wild dagga een populaire tuinplant in warme streken zoals Californië, Australië en het Middellandse Zeegebied. In Nederland kan hij buiten groeien in de zomer, maar overleeft hij de winter meestal niet.

Dat traditionele gebruik is cultureel interessant. Het is geen wetenschappelijk bewijs dat de plant tegen klachten helpt. Smartific doet daarom geen beloftes over gezondheidseffecten.

Wat zit er in wild dagga?

Onderzoekers hebben verschillende stoffen in de plant gevonden. De bekendste is marrubiine. Die stof zit ook in malrove, een kruid uit dezelfde familie dat vroeger in hoestsiroop werd gebruikt. Daarnaast bevat wild dagga leonurine, verschillende flavonoïden en etherische oliën. Over leonurine was lang gedacht dat het psychoactief was. Recenter onderzoek vond leonurine in Leonotis leonurus slechts in kleine hoeveelheden of helemaal niet. Het is vooral bekend uit Leonurus soorten, zoals hartgespan.

Welke stof verantwoordelijk is voor wat gebruikers beschrijven, is daardoor niet duidelijk. Gebruikers spreken vaak van een licht ontspannen gevoel. Die ervaringen zijn subjectief en niet wetenschappelijk bevestigd.

Wild dagga heet naar cannabis, maar heeft er niets mee te maken. Het is een eigen plant met een eigen geschiedenis en zonder THC.

Wat zegt onderzoek?

Het meeste onderzoek naar wild dagga is gedaan in het laboratorium of bij dieren. Zuid‑Afrikaanse onderzoekers keken bijvoorbeeld naar ontstekingsremmende en pijnstillende eigenschappen van extracten bij ratten. Ook is gekeken naar effecten op de bloeddruk en de bloedsuikerspiegel. Studies bij mensen zijn er nauwelijks.

Uit dierproeven met hoge hoeveelheden extract kwamen ook signalen van mogelijke schade aan lever en nieren. Die resultaten zijn niet zomaar naar mensen te vertalen. Ze laten wel zien dat een natuurlijke plant niet automatisch onschuldig is.

Risico’s en voorzorgsmaatregelen

Omdat er weinig onderzoek is, is voorzichtigheid belangrijk. Wild dagga wordt vaak gerookt. Roken van welk kruid dan ook is schadelijk voor de longen. Bij verbranding komen teer, fijnstof en koolmonoxide vrij. Dat geldt ook als er geen tabak in zit.

Is wild dagga legaal?

In Nederland staat wild dagga niet op de lijsten van de Opiumwet. Je mag de plant en het gedroogde kruid dus bezitten en kopen. Als sierplant is hij gewoon verkrijgbaar bij tuincentra. Voor het verkopen als voedingsmiddel of supplement gelden de regels van de Warenwet. Daarin staat onder meer dat een verkoper geen medische claims mag doen.

In andere landen kunnen andere regels gelden. Controleer daarom altijd de regels als je met kruiden op reis gaat.

Wild dagga als tuinplant

Wie vooral van de bloemen houdt, kan wild dagga gewoon als sierplant in de tuin of een grote pot zetten. De plant houdt van zon en goed doorlatende grond. In de Nederlandse zomer bloeit hij vanaf eind augustus tot in de herfst. Omdat hij niet winterhard is, zetten veel mensen de pot in de winter in een koude, lichte ruimte. Bijen en hommels zijn dol op de bloemen.

Wild dagga en andere kruiden

Wild dagga wordt vaak genoemd in hetzelfde rijtje als andere rookkruiden zoals damiana, blauwe lotus en helmkruid. Ook die planten hebben een lange traditie, maar weinig onderzoek bij mensen. Lees meer over traditionele planten in onze blog over etnobotanie en over kruidengeneeskunde.

Wild dagga en verwante planten

Het geslacht Leonotis telt ongeveer tien soorten. De bekendste naast wild dagga is Leonotis nepetifolia, ook wel klip dagga genoemd. Die soort komt voor in tropisch Afrika en is inmiddels verwilderd in delen van Azië en Amerika. Ook Leonotis ocymifolia wordt soms verkocht. De soorten lijken op elkaar, maar de samenstelling kan verschillen. Let daarom bij aankoop op de Latijnse naam op de verpakking.

Wild dagga wordt ook vaak verward met hartgespan, Leonurus cardiaca. Die Europese plant hoort bij dezelfde familie en heeft bijna dezelfde Latijnse naam. Het is een andere plant met een eigen geschiedenis in de Europese kruidengeneeskunde. De verwarring is begrijpelijk, maar het verschil is belangrijk. Wie informatie over de ene plant leest, kan die niet zomaar toepassen op de andere.

Kwaliteit en herkomst

Wild dagga uit de handel bestaat meestal uit gedroogde bloemen en bladeren. Goede kwaliteit herken je aan een heldere oranje kleur van de bloemblaadjes en een frisse, kruidige geur. Bruine, stoffige of muffe kruiden zijn oud of slecht bewaard. Koop bij een verkoper die de Latijnse naam en het land van herkomst vermeldt. Bewaar het kruid droog, donker en koel in een goed afgesloten pot. Lees meer over bewaren in onze blog over kruiden bewaren.

Zie je producten met wild dagga die ook andere kruiden of extracten bevatten? Kijk dan goed op het etiket wat erin zit. Bij mengsels is het moeilijker om te weten wat je precies gebruikt.

Twijfel je of wild dagga iets voor je is? Begin dan met lezen in plaats van gebruiken. Vraag bij de verkoper naar de herkomst en de samenstelling. En overleg altijd met een arts als je medicijnen gebruikt of zwanger bent. Een kruid met een lange traditie kan nog steeds wisselwerkingen hebben met moderne medicijnen. Wie alleen van de plant wil genieten, kan hem ook gewoon als sierplant in de tuin zetten en de zonnevogels of hommels laten genieten van de nectar.

Benieuwd naar meer? Bekijk dan ook onze artikelen over nootropics voor beginners, natuurlijke supplementen voor sporters en alles over kanna.

Veelgestelde vragen over wild dagga