Kanna: herkomst, werking en gebruik van Sceletium tortuosum

Bijgewerkt op 29 oktober 2026 · Leestijd 6 minuten

Kort antwoord: Kanna is de Zuid-Afrikaanse vetplant Sceletium tortuosum. Het wordt al eeuwen gebruikt om stemming en ontspanning te ondersteunen. De belangrijkste stof is mesembrine. Je koopt kanna als poeder of extract.

De San en de Khoikhoi in Zuid-Afrika kauwden kanna al lang voordat Europeanen het gebied bereikten. Zij lieten de plant eerst fermenteren. Tegenwoordig is kanna een bekend legaal kruid in smartshops.

Waar komt kanna vandaan?

Kanna groeit in de droge Karoo in het westen van Zuid-Afrika. De plant heeft vlezige bladeren met kleine glinsterende watercellen. In de droge tijd verdrogen de oude bladeren tot een skelet rond de stengel.

De werkzame stoffen

Kanna bevat alkaloïden zoals mesembrine en mesembrenon. Mesembrine remt de heropname van serotonine. Mesembrenon remt daarnaast het enzym PDE4. Een gestandaardiseerd extract met de naam Zembrin is in kleine studies onderzocht.

Kanna vormen vergeleken

Hoe gebruik je kanna?

Combineer kanna niet met antidepressiva of MAO remmers. Beide werken in op serotonine en dat kan gevaarlijk zijn.

Wat merk je?

Kanna thee maken

Thee werkt wat trager dan kanna onder je tong. Je merkt meestal na dertig tot zestig minuten iets.

Kanna roken of combineren met cannabis

Sommige mensen mengen een snufje kanna door hun joint of door CBD bloemen. Roken geeft een snelle maar korte werking. Combineren met cannabis maakt het effect minder voorspelbaar. Begin daarom altijd met heel weinig.

Wat is een kanna extract?

Voor een extract worden de werkzame stoffen uit de plant gehaald en geconcentreerd. Een 10x extract is gemaakt van ongeveer tien keer zoveel plant als het eindgewicht. Daardoor heb je minder nodig dan bij poeder. Een 40x extract is het sterkst en vraagt een heel lage dosis.

Mogelijke bijwerkingen

Hoe werkt kanna in je lichaam?

Mesembrine is de bekendste stof uit kanna. Onderzoekers zien dat mesembrine de heropname van serotonine remt. Dat is een mechanisme dat je ook kent van sommige medicijnen tegen somberheid. Het effect van de plant is wel veel milder dan dat van zulke medicijnen.

Mesembrenon heeft een tweede werking. Het remt het enzym PDE4. Dat enzym speelt een rol bij signalen in de hersenen die met stemming en alertheid te maken hebben. Door deze combinatie voelt kanna voor veel mensen tegelijk rustig en helder.

Naast deze twee stoffen bevat kanna nog meer alkaloïden zoals mesembrenol en mesembranol. De verhouding verschilt per plant. Groeiplaats en seizoen spelen mee. Ook de manier van verwerken verandert het profiel. Daarom kan het ene kanna product anders aanvoelen dan het andere.

Wat zegt onderzoek tot nu toe?

Het meeste onderzoek is gedaan met Zembrin. Dat is een gestandaardiseerd extract van Sceletium tortuosum. In een kleine studie uit 2013 bekeken onderzoekers met hersenscans hoe de amygdala reageerde op angstige gezichten. Na een eenmalige dosis Zembrin was die reactie lager dan na een placebo.

Een andere studie uit 2014 keek naar gezonde ouderen. Deelnemers die drie weken Zembrin namen scoorden beter op enkele taken voor cognitieve flexibiliteit. De groepen waren klein. Grote en langdurige studies ontbreken nog. Kanna is dan ook geen medicijn en je kunt er geen genezende werking aan toeschrijven.

Kougoed: de traditionele bereiding

In Zuid‑Afrika heet gefermenteerde kanna kougoed. Het Afrikaanse woord betekent letterlijk iets om op te kauwen. De San en de Khoikhoi kneusden de verse plant en lieten die enkele dagen in een afgesloten zak liggen. Daarna werd het materiaal gedroogd en bewaard.

Volgens onderzoek verandert die fermentatie het alkaloïdeprofiel van de plant. Ook zou de hoeveelheid oxaalzuur dalen. Dat maakt de plant milder voor de maag en de mond. Kougoed werd gekauwd en soms als snuif gebruikt. Het hielp jagers en reizigers bij lange tochten door de droge Karoo.

Kanna kopen: waar let je op?

Kanna is in Nederland legaal te koop. Toch verschillen producten flink. Let bij het kiezen op deze punten.

In onze kanna categorie vind je zowel kanna poeder als extracten in verschillende sterktes.

Dosering en opbouw

Voor kanna bestaat geen officiële dosering. Wie het voor het eerst probeert begint daarom met een kleine hoeveelheid. Volg de aanwijzingen van de verpakking. Wacht minstens een uur voordat je overweegt om meer te nemen.

Hoe je kanna neemt bepaalt mede hoe snel je iets merkt. Onder de tong of als snuif merk je het sneller dan als thee. Een extract werkt krachtiger dan dezelfde hoeveelheid gemalen kruid. Wissel dus niet zomaar van vorm zonder de hoeveelheid aan te passen.

Neem kanna niet elke dag. Een pauze tussen gebruiksmomenten helpt om het effect goed te blijven voelen. Gebruik het nooit als je moet rijden of machines moet bedienen.

Wie moet kanna vermijden?

Twijfel je? Overleg dan eerst met je huisarts of apotheker. Zij weten welke medicijnen je gebruikt en kunnen inschatten of kanna een risico vormt.

Kanna in vergelijking met andere kruiden

Kanna wordt vaak vergeleken met kratom en kava. Toch werken ze verschillend. Kava komt uit de Stille Oceaan en bevat kavalactonen. Die ontspannen vooral het lichaam. Kratom komt uit Zuidoost‑Azië en werkt op andere receptoren dan kanna. Kanna werkt vooral via serotonine en voelt voor veel gebruikers lichter en socialer aan.

Omdat de werking zo anders is combineer je deze kruiden niet zomaar. Probeer altijd eerst één middel op zichzelf zodat je weet hoe je erop reageert.

Kanna zelf kweken

Sceletium tortuosum is een vetplant en laat zich in Nederland goed als kamerplant houden. De plant houdt van veel licht en weinig water. Gebruik een goed doorlatende grond met zand of grind. Geef in de zomer af en toe water en laat de grond tussendoor helemaal opdrogen.

In de winter heeft de plant rust nodig. Zet hem dan op een koele en lichte plek en geef bijna geen water. Vorst verdraagt kanna niet. In de zomer mag de pot gerust naar buiten op een zonnig balkon. Zaden kiemen het best bij warmte in het voorjaar.

Bewaren en houdbaarheid

Gedroogde kanna en extract blijven lang goed als je ze droog bewaart. Vocht en licht breken de werkzame stoffen langzaam af. Een glazen pot in een donkere kast is ideaal. Houd het product buiten bereik van kinderen en huisdieren. Let ook op de houdbaarheidsdatum op de verpakking.

Kanna en je mentale welzijn

Veel mensen zoeken kanna op omdat ze zich rustiger willen voelen in sociale situaties. Gebruikers beschrijven een lichte verlaging van spanning en een prettig open gevoel. Dat zijn ervaringen en geen medische uitkomsten. Kanna vervangt geen behandeling door een arts of psycholoog.

Heb je last van langdurige somberheid of angst? Zoek dan professionele hulp. Gebruik kanna nooit als je al medicijnen voor je stemming slikt. De combinatie kan leiden tot het serotoninesyndroom. Dat is een ernstige reactie met onder meer onrust, zweten, koorts en een snelle hartslag.

Hoe ziet de plant eruit?

Kanna is een lage kruipende vetplant met vlezige groene bladeren. Op het blad zitten kleine glinsterende cellen die op waterdruppels lijken. In het voorjaar verschijnen bloemen in wit, lichtgeel of zachtroze. Na de bloei vormt de plant kleine zaaddozen.

Het meest opvallend is het gedrag in de droge tijd. Oude bladeren verdrogen dan tot een papierachtig skelet rond de nieuwe scheuten. Dat skelet beschermt de jonge bladeren tegen zon en uitdroging. Aan die eigenschap herken je Sceletium tortuosum in het wild.

Ervaringen van gebruikers

Wie ervaringen leest ziet een duidelijk patroon. Bij een lage hoeveelheid noemen mensen vooral een rustig en helder gevoel. Bij meer kanna beschrijven ze een sterkere ontspanning die soms overgaat in slaperigheid. Een kleine groep merkt vrijwel niets. Dat laatste komt vaker voor bij gemalen kruid dan bij extract.

Bijwerkingen die gebruikers het vaakst noemen zijn hoofdpijn, misselijkheid en een licht gevoel in het hoofd. Ze verdwijnen meestal binnen enkele uren. Houden klachten aan? Stop dan met gebruiken en raadpleeg een arts.

De geschiedenis van kanna

Europeanen beschreven kanna voor het eerst in 1685. Simon van der Stel, de gouverneur van de Kaapkolonie, noemde de plant in het dagboek van zijn expeditie naar Namakwaland. Hij zag dat de lokale bevolking de plant kauwde en ruilde. De naam kougoed betekent letterlijk iets om op te kauwen.

Onze kijk op kanna

Kanna is een mild en legaal kruid met een lange traditie. Het is geen vervanging voor medicatie. Wie voorzichtig begint en geen andere serotonerge middelen gebruikt, kan het rustig uitproberen.

Meer weten? Bekijk dan ook ons artikel over kruiden als traditioneel middel. In de shop vind je ook onze supplementen.

Mesembrine en de andere alkaloïden

Kanna bevat een groep stoffen die mesembrine alkaloïden heten. De bekendste zijn mesembrine, mesembrenone en mesembrenol. Hoeveel van elke stof in een plant zit verschilt sterk. Het hangt af van de plant, de groeiplek en de manier van verwerken. Fermentatie zoals bij traditionele kougoed verandert de verhouding tussen de alkaloïden.

Daardoor kan de ene kanna anders aanvoelen dan de andere. Een product met een vermeld alkaloïdgehalte geeft je meer houvast. Zo weet je beter wat je gebruikt.

Zembrin en gestandaardiseerde extracten

Zembrin is een gepatenteerd extract van Sceletium tortuosum met een vaste verhouding van alkaloïden. Het werd ontwikkeld in Zuid‑Afrika. Een groot deel van het wetenschappelijke onderzoek naar kanna is met dit extract gedaan. In een studie uit 2011 testten onderzoekers de veiligheid bij gezonde vrijwilligers. Er werden geen ernstige bijwerkingen gevonden.

In 2013 publiceerden Nederlandse onderzoekers een studie met hersenscans. Zij zagen dat één dosis Zembrin de reactie van de amygdala op angstige gezichten verminderde. De amygdala is het deel van de hersenen dat betrokken is bij angst. Het ging om een kleine groep proefpersonen. Grote conclusies kun je er dus nog niet aan verbinden.

Kanna snuiven

In Zuid‑Afrika werd kanna ook als poeder gesnoven. De werking komt dan sneller op dan bij kauwen of thee. Het effect is meestal ook korter. Snuiven kan je neusslijmvlies irriteren. Gebruik daarom een heel kleine hoeveelheid en doe het niet vaak achter elkaar.

Kanna en alcohol

Combineer kanna liever niet met alcohol. Beide hebben invloed op je stemming en je oordeel. Je kunt daardoor sneller over je grenzen gaan. Ook de kans op misselijkheid en hoofdpijn wordt groter. Wil je kanna proberen? Doe dat dan op een avond zonder alcohol.

Tolerantie en hoe vaak je kanna gebruikt

Over tolerantie bij kanna is weinig onderzoek gedaan. Veel gebruikers merken dat de werking minder wordt als ze het elke dag nemen. Houd daarom pauzes aan tussen gebruiksmomenten. Zo blijft het effect duidelijk en voorkom je dat je steeds meer nodig hebt.

Veelgemaakte fouten bij kanna

Begin dus altijd laag en geef het middel de tijd. Bekijk het aanbod in onze smartshop en lees bij elk product de gebruiksinformatie.

Is kanna verslavend?

Er zijn geen meldingen bekend van lichamelijke verslaving aan kanna. Toch kun je aan elk middel dat je stemming beïnvloedt gewend raken. Gebruik je kanna om je slechte gevoel weg te nemen? Let er dan op of het een gewoonte wordt. Praat bij aanhoudende somberheid met je huisarts.

Kanna en autorijden

Kanna kan je ontspannen en je aandacht beïnvloeden. Rijd daarom niet na het gebruik van kanna. Wacht tot de werking helemaal voorbij is. Dat geldt ook voor het bedienen van machines of fietsen in druk verkeer.

Kanna tijdens zwangerschap

Over kanna tijdens zwangerschap of borstvoeding is geen onderzoek gedaan. Daarom is het advies om het in die periode niet te gebruiken. Dat geldt voor alle kruiden die je stemming beïnvloeden. Overleg bij twijfel met je verloskundige of huisarts. Ook als je een kinderwens hebt is dat verstandig. Kies in die periode liever voor rust en beweging in de buitenlucht.

Ook mensen met een hartaandoening of hoge bloeddruk doen er goed aan eerst met een arts te overleggen.

Veelgestelde vragen over kanna