Reishi, lion’s mane, chaga en shiitake op een houten plank

Medicinale paddenstoelen: reishi, lion’s mane, chaga en meer

Kort antwoord: Medicinale paddenstoelen zijn paddenstoelen die al eeuwen worden gebruikt in traditionele geneeskunde, vooral in Azië. Bekende soorten zijn reishi, lion’s mane, chaga, cordyceps, shiitake en turkey tail. Ze bevatten stoffen zoals beta‑glucanen. Er is veel onderzoek gaande, maar het meeste is gedaan in het lab of bij dieren. In Europa zijn er geen goedgekeurde gezondheidsclaims voor deze paddenstoelen.

Paddenstoelen zijn meer dan iets lekkers in de pan. In China, Japan en Korea gebruiken mensen al eeuwen bepaalde soorten voor hun gezondheid. Tegenwoordig zie je ze overal: in koffie, poeders, capsules en tincturen.

In dit artikel lees je welke soorten het bekendst zijn en waar ze vandaan komen. We leggen uit wat onderzoek tot nu toe laat zien en wat de Europese regels zeggen over claims. Ook lees je waar je op let bij het kopen. Bekijk ook onze geneeskrachtige paddenstoelen.

Wat zijn medicinale paddenstoelen?

Medicinale paddenstoelen is een verzamelnaam. Het gaat om soorten die in traditionele systemen zoals de Chinese geneeskunde een rol spelen. Ze zijn niet psychoactief. Ze hebben dus niets te maken met magic truffels of paddo’s. Veel van deze soorten zijn hard en houtig. Je eet ze daarom niet zoals champignons. Ze worden meestal getrokken in heet water of verwerkt tot extract.

De bekendste soorten

Soort Latijnse naam Traditioneel gebruik
Reishi Ganoderma lucidum Ontspanning en algemeen welzijn
Lion’s mane Hericium erinaceus Focus en geheugen
Chaga Inonotus obliquus Weerstand, als thee in Siberië
Cordyceps Cordyceps militaris Energie en uithoudingsvermogen
Shiitake Lentinula edodes Voeding en weerstand
Turkey tail Trametes versicolor Weerstand

Reishi

Reishi is een glanzende rood‑bruine paddenstoel die op hout groeit. In China heet hij lingzhi. Hij wordt al meer dan tweeduizend jaar beschreven in Chinese teksten. Reishi is bitter en wordt meestal gebruikt als thee of extract.

Lion’s mane

Lion’s mane, ook wel pruikzwam of egelskop genoemd, ziet eruit als een witte waterval van stekels. Hij is ook eetbaar en smaakt een beetje naar kreeft. Onderzoekers zijn geïnteresseerd in stoffen die hericenonen en erinacinen heten. In het lab lijken die invloed te hebben op zenuwgroeifactoren. Onderzoek bij mensen is nog beperkt.

Chaga

Chaga is geen gewone paddenstoel. Het is een zwarte, harde uitgroei op berkenbomen. In Rusland en Scandinavië wordt chaga al eeuwen als thee gedronken. Chaga bevat veel oxalaat. Mensen met nierproblemen moeten daarom voorzichtig zijn.

Cordyceps

De wilde cordyceps groeit in de Himalaya op rupsen en is extreem duur. Wat je in de winkel koopt is bijna altijd Cordyceps militaris, die op een voedingsbodem wordt gekweekt. Sporters gebruiken het om hun uithoudingsvermogen te ondersteunen, al is het bewijs daarvoor beperkt.

Welke stoffen zitten erin?

De bekendste stoffen in medicinale paddenstoelen zijn beta‑glucanen. Dat zijn lange suikerketens in de celwand. Daarnaast bevatten sommige soorten triterpenen, zoals reishi. Die geven de bittere smaak. Lion’s mane bevat hericenonen en erinacinen. Cordyceps bevat cordycepine.

Wat zegt het onderzoek?

Er zijn duizenden studies gedaan naar medicinale paddenstoelen. Het meeste onderzoek is gedaan in reageerbuizen en bij dieren. Studies bij mensen zijn vaak klein. In Japan en China worden extracten van bijvoorbeeld turkey tail wel gebruikt naast reguliere behandelingen in ziekenhuizen. Dat gebeurt altijd onder begeleiding van artsen. Voor gewone supplementen zijn de effecten nog niet bewezen.

Wat mag er op het etiket staan?

In de Europese Unie mogen alleen gezondheidsclaims worden gebruikt die door de Europese Commissie zijn goedgekeurd. Voor medicinale paddenstoelen zijn er geen goedgekeurde claims. Daarom mag een verkoper niet zeggen dat reishi je weerstand verbetert of dat lion’s mane je geheugen versterkt. Zie je zulke beloftes? Wees dan kritisch.

Medicinale paddenstoelen zijn interessant en worden veel onderzocht. Harde gezondheidsclaims zijn in Europa niet toegestaan.

Waar let je op bij het kopen?

  • ✓Gebruik van het vruchtlichaam of van mycelium op graan. Vruchtlichaam heeft vaak de voorkeur.
  • ✓Een vermelding van het gehalte beta‑glucanen.
  • ✓De extractiemethode, bijvoorbeeld warm water of dubbel extract.
  • ✓Biologische teelt en een test op zware metalen.
  • ✓Een duidelijke Latijnse naam.

Veiligheid

De meeste medicinale paddenstoelen worden goed verdragen. Toch zijn er aandachtspunten. Reishi kan in theorie de bloedstolling beïnvloeden. Chaga bevat veel oxalaat. Gebruik je bloedverdunners, diabetesmedicatie of medicijnen die het immuunsysteem remmen? Overleg dan met je arts. Bij zwangerschap en borstvoeding is te weinig bekend om het aan te raden.

Geschiedenis van paddenstoelen als medicijn

Het oudste bewijs voor het gebruik van paddenstoelen komt van Ötzi, de ijsmummie uit de Alpen. Hij leefde ruim vijfduizend jaar geleden en had stukjes berkenzwam bij zich. In China wordt reishi al beschreven in een kruidenboek van ongeveer tweeduizend jaar oud. In Japan werd shiitake al eeuwen gekweekt op boomstammen. In Siberië en Scandinavië dronken mensen chaga thee in plaats van koffie.

Vruchtlichaam of mycelium?

Een paddenstoel bestaat uit twee delen. Het mycelium is het netwerk van draden onder de grond of in het hout. Het vruchtlichaam is de paddenstoel die je ziet. Veel goedkope producten zijn gemaakt van mycelium dat op graan is gekweekt. Daarin zit vaak veel zetmeel uit het graan en minder beta‑glucanen. Producten van het vruchtlichaam zijn meestal duurder. Ze bevatten vaak meer van de stoffen waar het om gaat. Kijk daarom goed op het etiket.

Hoe gebruik je ze?

  • ✓Als thee. Gedroogde stukjes reishi of chaga trek je lang in heet water.
  • ✓Als poeder. Een extract in poedervorm kun je door koffie, thee of een smoothie mengen.
  • ✓Als capsule. Handig als je de smaak niet lekker vindt.
  • ✓Als tinctuur. Een vloeibaar extract in druppels. Lees meer over het verschil tussen tinctuur en extract.
  • ✓In de keuken. Shiitake en lion’s mane zijn ook lekker gebakken.

Paddenstoelenkoffie

Een populaire trend is koffie met paddenstoelen. Dat is meestal gewone koffie met een extract van bijvoorbeeld lion’s mane of chaga. Mensen gebruiken het als onderdeel van hun ochtendroutine. Er zit vaak minder cafeïne in dan in gewone koffie. Extra effecten zijn niet bewezen. Veel mensen vinden de smaak wel prettig.

Paddenstoelen en duurzaamheid

Wilde chaga en cordyceps worden in sommige gebieden te veel geoogst. Dat schaadt de natuur. Kies daarom liefst voor gekweekte paddenstoelen of producten met een duidelijke herkomst. Gekweekte paddenstoelen zijn bovendien beter te controleren op kwaliteit en zware metalen.

Verschil met magic truffels

Medicinale paddenstoelen hebben niets te maken met magic truffels of paddo’s. Die bevatten psilocybine en geven een psychedelische ervaring. Medicinale soorten bevatten dat niet. Je kunt ze dus overdag gebruiken zonder dat je in een andere staat raakt.

Turkey tail en shiitake

Turkey tail heet in het Nederlands het gewoon elfenbankje. Hij groeit ook in Nederland op dood hout. De naam komt van de gestreepte kleuren die lijken op de staart van een kalkoen. Turkey tail bevat polysachariden die in Japan uitgebreid zijn onderzocht. Shiitake is na de champignon een van de meest gegeten paddenstoelen ter wereld. Hij is rijk aan smaak en wordt veel in de Aziatische keuken gebruikt. Rauwe of halfgare shiitake kan bij sommige mensen een huiduitslag geven. Bak hem daarom altijd goed.

Kwaliteit en testen

Paddenstoelen nemen makkelijk stoffen op uit hun omgeving. Daarom is het belangrijk dat producten getest zijn op zware metalen en bestrijdingsmiddelen. Goede leveranciers laten dat doen door een onafhankelijk lab. Vraag bij twijfel naar een analysecertificaat.

Samengevat

Medicinale paddenstoelen zoals reishi, lion’s mane en chaga hebben een lange traditie. Ze worden veel onderzocht, maar harde bewijzen bij mensen zijn er nog weinig. In Europa zijn gezondheidsclaims niet toegestaan. Kies voor kwaliteit, lees het etiket en overleg bij medicijngebruik met je arts.

Paddenstoelen in je dagelijkse routine

Veel mensen gebruiken medicinale paddenstoelen als vast onderdeel van hun dag. Bijvoorbeeld lion’s mane in de ochtendkoffie en reishi als thee in de avond. Begin met een kleine hoeveelheid en kijk hoe je je voelt. Houd je aan de aanbevolen hoeveelheid op de verpakking. Neem af en toe een pauze. Let ook op je voeding, slaap en beweging. Een paddenstoel vervangt geen gezonde leefstijl.

Twijfel je welke soort bij je past? Lees dan de productinformatie in onze shop of neem contact op met onze klantenservice.

Medicinale paddenstoelen in Nederland

Ook in de Nederlandse natuur groeien soorten die als medicinaal bekend staan. Denk aan het elfenbankje, de berkenzwam en de lakzwam, een familielid van reishi. Pluk ze niet zelf om te gebruiken. Veel paddenstoelen lijken op elkaar en sommige zijn giftig. Bovendien is plukken in veel natuurgebieden niet toegestaan. Kies daarom altijd voor een product uit de winkel met een duidelijke herkomst.

Wil je verder lezen? Bekijk dan ook ons artikel over werken met geneeskrachtige kruiden.

Veelgestelde vragen over medicinale paddenstoelen

Nee. Ze bevatten geen psilocybine en geven geen trip.
Reishi, lion’s mane en chaga zijn de bekendste soorten.
Er is veel onderzoek, maar vooral in het lab en bij dieren. In Europa zijn er geen goedgekeurde gezondheidsclaims.
Suikerketens in de celwand van paddenstoelen die veel worden onderzocht.
Overleg bij medicijngebruik altijd eerst met je arts.

Belangrijk

Dit artikel is uitsluitend informatief bedoeld. Smartific levert geen producten die in strijd zijn met de Nederlandse wet. Bij twijfel of voor persoonlijk advies raadpleeg altijd een arts.

De waardering van www.smartific.nl/ bij WebwinkelKeur Reviews is 8,9/10 gebaseerd op 378 reviews.